رضا شکراللهی ویراستار و پژوهشگر ادبی در این باره می‌گوید: «درست است که برخی واژه‌های انگلیسی هستند که ترجمه‌ی آن‌ها دقیق نیست و باید آن‌ها را توضیح داد، اما چه باعث می‌شود در مواقع غیرضرور هم ما باز این کار را بکنیم؟ این مسئله حتا در برابر سره‌نویسانِ ضدعربی هم مطرح می‌شود. که در استفاده از واژه‌های عربی وقتی پرهیز کنید که معادل فارسی آن هنوز «جاری و زنده و مفهوم» است. نه این‌که کلا همه‌چیز را بریزید دور!»

به اعتقاد او ما در ده سال اخیر شکل جدیدی از پدیده‌ای اجتماعی را می‌بینیم که چاره‌ای نداریم جز این‌که اصطلاح فرنگی‌مآبی را برایش به کار ببریم. پدیده‌ای ناشی از گسترش و نفوذ رسانه‌ها و تأثیرشان در سبک زندگی ایرانی، از تجمل‌گرایی و مدگرایی در همه‌ی شئون زندگی گرفته تا انتهای آن که به زبان می‌رسد. شکراللهی در صحبت‌هایش به «کلاهبرداری زبانی» اشاره می‌کند و تغییر سبک زندگی و در این باره توضیح می‌دهد: «در نسل جدید با تعاریف جدیدی روبه‌رو هستیم. مثلا من شک دارم به این قضیه بتوانیم «خودباختگی فرهنگی» لقب بدهیم. قضیه این است که نسل جدید مثلا در حوزه‌ی زبان به زبان به عنوان سرمایه‌ی ملی نگاه نمی‌کند و با «طبقه»ای مواجهیم که اصلا این قضیه برایش موضوعیت ندارد. وقتی مسابقه بر سر «اعتبار اجتماعی» و نیز کسب «سود بیشتر» از راه مدرن‌نمایی باشد، تهش می‌رسیم به منوهایی از این دست. اصل ماجرا برمی‌گردد به تغییر سبک زندگی که تصادفا و پارادوکسیکال خود ما بهش می‌گوییم لایف‌استایل!»

شکراللهی به مسیری اشاره می‌کند که ما‌ءالشعیر به جای آب‌جو طی کرده و در فرهنگ ما جا افتاده. همان‌چیزی که در منوی کافه‌ها گاهی با عنوان آب‌جوی اسلامی می‌بینیم: «از سوی دیگر بار عاطفی کلمه‌ها هم رگ و ریشه‌ی اجتماعی و سیاسی دارند، هم در حوزه‌ی استفاده، رویکرد اقتصادی. مثلاً ماءالشعیر همان آب جو است. ولی در زبان فارسی امروز، شما نمی‌توانید به آب جویی که الکل نداشته باشد بگویید آب جو. باید، و درستش هم همین است، که بگویید ماءالشعیر. این‌که چرا این طور شده، خب بحث دینی و سیاسی دارد در ایران اسلامی. ولی از جایی به بعد، استفاده از «ماءالشعیر» برای فروش به جامعه‌ی مذهبی و متدین، کاملاً جنبه‌ی اقتصادی و سودجویی پیدا می‌کند.»
وقتی سبک زندگی می‌شود لایف‌استایل!
تاثیر رسانه‌ها و تغییر سبک زندگی ایرانی نکته‌ای ست که وقتی سراغ امان‌الله قرایی مقدم، جامعه‌شناس و استاد دانشگاه رفتیم روی آن دست گذاشت و از فروریختن ارزش‌ها و از بین رفتن وحدت ملی گفت: «تغییر سبک زندگی ایرانی و تغییر زبان روزمره‌ی مردم تاثیر مستقیم رسانه‌ها و نشانه بیگانگی با فرهنگ ملی و فروریختن ارزش‌هاست. کلمات با خودشان پیام می‌آورند و در همه‌جا تاثیر می‌گذارند. این داستان سر دراز دارد و فقط به منوی کافه‌ها محدود نمی‌شود. وقتی به کسی تفهیم کردند که کلمات خارجی از کلمات ایرانی بهتر است، این پیام را می‌رسانند که فرد خارجی هم به فرد ایرانی ارجحیت دارد و این پیام در سطح ملی می‌تواند انسجام و وحدت انسان‌های یک کشور را نشانه بگیرد.»

او اعتقاد دارد این اتفاق‌هایی که به نظر کوچک می‌آید بیگانه‌پرستی را در جامعه رایج کرده و دست می‌گذارد روی ورود کلمات خارجی با محصولات جدید و می‌گوید: «کلمات خارجی با محصولات جدید وارد می‌شوند و زبان هم تغییر و تحول پیدا می‌کند و پویاست و نمی‌توانیم توقع داشته باشیم که زبان مردم منتظر بنشیند تا ما فارسی کلمات جدید را پیدا کنیم. در همه‌ی کشورهای جهان یک‌ عده زبان‌شناس و دلسوز برای جلوگیری از تخریب فرهنگ تلاش می‌کنند. همانطوری که می‌بینید در کشورهایی مثل چین، ژاپن یا فرانسه زبان دوم، زبان رایج نمی‌شود.»

رضا شکراللهی از سوی دیگر این پدیده را ناشی از تنبلی زبانی مردم می‌داند و توضیح می‌دهد: «تجربه‌ی یکی دو دهه کار در این زمینه به من نشان داده که جامعه‌ی ما دچار تنبلی زبانی است. یک سوی این تنبلی خودش را در تنگ‌تر شدن دایره‌ی واژگان مردم و حتا طبقه‌ی متوسط و اهل فرهنگ نشان می‌دهد. سوی دیگرش همین جاست، یعنی در مواجهه با انواع و اقسام واژه‌ها و ترکیبات نو از زبان انگلیسی و حتا فرانسوی و آلمانی تا حدی.»
ادامه دارد...

راستـش را بخواهی از موقعی که رفتی هـیچ چیز تغیـر نکرده است.

-من هنوز قهوه میخورم

-ســیگار میکشم

-پیاده میرم
...
هستم اما...

-تلخ تر

-بیشتر

-تنها تر

سال هاست گوشه نشین میزکافه ای شدم،

که تو مرا آنجا به دست فراموشی سپردی!

هم مرا

و هم ته فنجان قهوه ای که به رسم دوست داشتنت

با من سالهاست

همنشین من و این تنهایی ست!

بن بست است!

انتهای این خیابان

کنار بزن

رو به روی کافه ای روشن

و به انتهای خیابان فکر نکن ...

هنوز پیپم روشن و دو قهوه ی داغ روی میز،

اما تو نیستی …

ته فنجان قهوه ام!

کف دستم یا پیشانی ام را ببین!

چیزی نمی بینی؟

مثلا” خطی حرفی یا چیزی که بتوان تو را به من نسبت داد؟

آنان که از خود عشق ساطع می کنند با عشق زندگی می کنند و با عشق نیز نفس می کشند ، دیگران را به سمت خود می کشانند.
"باربارا دی انجلیس"

چه شد که دیتوکس واتر، اسکرمبلد اگز و کیوکامبر ماکتیل از منوی کافه‌ها سر درآورد؟
منوی کافه را دست گرفته بودم و فکر می‌کردم چه بنوشم. ماکتیل کیوکامبر؟ اسموتی استرابری‌مینت؟ ایتالین دیرینک؟ یا سر خودم را درد نیاورم و یک چای ساده سفارش بدهم؟ مشکلم این نبود که نمی‌دانستم دلم ماکتیل می‌خواهد، یا اسموتی. دست‌و‌پایم را زبانم بسته بود که نمی‌چرخید به گفتن ماکتیل کیوکمبر به جای خیارسکنجبین یا استرابری‌‌مینت به جای توت‌فرنگی‌نعنا. ایتالین دیرینک هم سرنوشت متفاوتی نداشت. ایتالین دیرینک چه چیزی دارد که نوشیدنی ایتالیایی ندارد؟ چای ساده سفارش دادم و بعد راه افتادم دنبال بررسی منوی کافه‌های تهران و آشنایی با برخی محصولات آشنایی که حالا اغلب فقط لباس تازه‌ای به تن کرده‌اند.
کلاهبرداری زبانی به قصد سودجویی؟
اغلب قهوه‌ها و کوکتل‌ها و نوشیدنی‌های ترکیبی در کافه‌ها و رستوران‌های دنیا اسامی استانداردی دارند. دلیل‌اش هم به‌نظر واضح است. در هر جای دنیا پا به کافه‌ای بگذارید لاته و اسپرسو و کاپوچینو و مانند این‌ها، محتویات ثابت و استانداردی دارند،‌ شاید با کمی ریزه‌کاری‌های متفاوت در روش تهیه. همین‌طور کوکتل‌ها و نوشیدنی‌هایی که اسامی مشخص و دستورالعمل‌های استاندارد جهانی دارند مثل موهیتو و مارگاریتا و در ایران هم با حذف الکل از آن، به‌راحتی در کافه‌ها تهیه می‌شوند. اما وقتی پای محصولات ابداعی کافه‌ها و نوشیدنی‌های ترکیبی می‌رسد، شاهد این هستیم که زبان منوی کافه‌ها از فارگلیسی به فارسی تغییر نمی‌کند. سوال پیش می‌آید که چه چیز باعث می‌شود در منوی کافه‌ها به جای توت‌فرنگی بنویسند استرابری؟ یا مثلا چرا در منوی صبحانه‌‌ی بعضی کافه‌ها، تخم‌مرغ‌های آشنا تبدیل می‌شوند به اگز و اسکلرمبلد اگز جای تخم‌مرغ همزده را می‌گیرد؟ آیا مشتری بیشتر از توت‌فرنگی و خیار و تخم‌مرغ، استرابری می‌خواهد و کیوکمبر و اگز؟ یا برای شیک ِ پیچ بیشتر پول می‌دهد تا یخنوش هلویی؟

"معنای تحت‌الفظی دیتاکس یعنی سم‌زدا؛ در منوی کافه‌ها یعنی نوشیدنی‌ای که با افزودن میوه‌های مختلف به آب تهیه می‌شود و به‌خاطر آنتی‌اکسیدان، خاصیت سم‌زدایی دارد."
در ادامه این مطلب با ما همراه باشید...

شعری درباره‌ی قهوه … آه
چه پیش پا افتاده
چه نخ‌نما!
شعری که از قهوه بگوید …
گویی سیاستمداری که از وعده‌های انتخاباتی‌اش
به هر حال این‌جا هستیم
در دنیایی که
منِ درون‌مان را با قهوه و شراب و افیون و عشق بیرون می‌کشیم
.
جام شوکرانت را سربکش ونوشتن آغاز کن!

در کشورهای جنوب صحرای آفریقا صنعت کشاورزی و توریسم در حال توسعه است و این میان کمپانی بلومبرگ فیلانتروپیز (Bloomberg Philanthropies) با اختصاص ۱۰ میلیون دلار بودجه‌ی بیشتر به برنامه‌ی توسعه‌ی اقتصادی زنان این سازمان در رواندا، می‌خواهد مطمئن شود که زنان کارگر قهوه در مزارع نقشی به‌سزا در مسیر توسعه ایفا می‌کنند.

زنجیره تامین قهوه در حال حاضر با ۲۵ میلیون مزرعه‌دار خرده‌پا روبه‌روست که باید برای تامین نیازهای اولیه آن‌ها شرایطی پایا و عادلانه فراهم کند. ۱۲ میلیون از این جمعیت را زنان کارگر در مزارع قهوه تشکیل می‌دهند که به حاشیه رانده می‌شوند و از چرخه جهانی بازار بیرون می‌مانند. بدون دسترسی به دانش، بازار و شبکه‌ی خریداران، مزرعه‌داران خرده‌پا از تامین نیازهای اولیه خود و خانواده‌شان برنمی‌آیند. انجمن غیردولتی ریلیشن‌شیپ کافی (The Relationship Coffee Institute) یکی از همکاران کمپانی بلومبرگ است و در شرایطی که توصیف شد می‌کوشد تا زنان کارگر قهوه را به بازارهای جهانی قهوه تخصصی و خریدارانش وصل کند.

با همکاری دولت و نهادهای غیردولتی انجمن ریلیشن‌شیپ کافی توانسته زنان بسیاری را که اغلب مهارت‌های کشاورزی محدودی داشته‌اند زیر پوشش درآورد. اضافه شدن این بودجه‌ی ۱۰ میلیون‌دلاری دست این انجمن را باز می‌گذارد تا ۲۰ هزار زن کارگر دیگر را که در مزارع قهوه کار می‌کنند تحت پوشش بگیرد. این انجمن به همراه انجمن‌ شریکش، ساستینبل هاروست (Sustainable Harvest)، توانست در سال ۲۰۱۵ بیش از ۴۵۰ تن قهوه را از مزارعی تامین کند که زنان در آن مشغول به کاشت قهوه هستند.

دولت رواندا پس از دیدن نقش زنان در این برنامه‌ی توسعه در کنفرانسی راجع به قهوه از موسسه‌ی قهوه رواندا (Rwanda Coffee Institute) خواست تا برنامه آموزش را برای تمام ۴۰۰ هزار کارگری که در مزارع قهوه رواندا مشغول به کار هستند توسعه دهد.

قهوه تخصصی رواندا با عمر تقریبا پانزده ساله، امروزه جایگاه مهمی در صنعت قهوه تخصصی دنیا دارد. جوایز بین‌المللی می‌گیرد و از مشتری‌های ثابت‌اش می‌توان به استارباکس، گرین مونتین کافی (Green Mountain Coffee)، اینتلیجنتسیا (Intelligentsia) و کانتر کالچر کافی (Counter Culture Coffee) اشاره کرد.

برای اولین بار مبلغان مذهبی در سال ۱۹۰۴ قهوه را به رواندا وارد کردند و تقریبا در سال ۱۹۳۰ تولید قهوه‌ای که بیشتر آن کیفیت مرغوبی نداشت در رواندا آغاز شد. تمام قهوه‌ رواندا در منطقه‌ی مرکزی این کشور، نزدیک به کیگالی (Kigali) و در غرب آن کشت می‌شود؛ در حالی‌که منطقه‌ی شرقی کشور یک پارک ملی حفاظت‌شده است و قهوه در آن کشت نمی‌شود.

فنجانت را برگردان

قهوه ا ت فال من است

لبی به فنجان خورده که

آرزوی من است !